Bạn chọn sống hay chọn tồn tại?

Cuốn sách ngoại văn đầu tiên mình mua trên đường Đinh Lễ là cuốn The Happiness Project. Một cuốn sách nhỏ nhưng ý nghĩa vô cùng. Tác giả của cuốn sách, Gretchen Rubin, cũng có một câu chuyện ý nghĩa không kém.

Rubin tốt nghiệp trường Luật Yale danh giá. Bà từng làm thư ký cho thẩm phán Tối cao Pháp viện Sandra Day O’Connor – một vị trí đáng mơ ước của hầu hết sinh viên luật. Nếu cứ tiếp tục con đường luật sư, một sự nghiệp hứa hẹn kèm sự ổn định về tài chính dường như là điều Gretchen có thể nắm chắc trong tầm tay.

Vậy mà, Gretchen lại quyết định “thà thất bại với vai trò một nhà văn còn hơn thành công với nghề luật sư”. Bà đã từ bỏ con đường an toàn và ổn định bằng một quyết định mà có lẽ ai trong số chúng ta cũng nghĩ là điên rồ, để lựa chọn một sự nghiệp rủi ro và bất định.

Mình chắc chắn rằng ở thời điểm đưa ra quyết định mạo hiểm đó, Rubin chỉ đơn giản nghĩ rằng đó là điều cần làm, chứ không hề biết trước cuốn sách bà viết sau đó, cuốn The Happiness Project mình đã mua, lại trở thành một trong những cuốn sách bán chạy nhất của tờ New York Times.

Nhìn vào câu chuyện của Gretchen, mình nghĩ đến hai khái niệm tách biệt. Đó là “ought self”, có nghĩa là con người bạn nên trở thành, theo kỳ vọng của gia đình, của xã hội, hay của bất kỳ ai đó khác ngoài bạn. Đi theo kỳ vọng này có thể đảm bảo chắc chắn sự an toàn và ổn định, ít nhất là hầu hết mọi người đều đã chứng kiến và khẳng định như thế.

Khái niệm thứ hai là “want self”, là con người bạn thực sự muốn trở thành. Tuy nhiên, bạn muốn trở thành ai và làm thế nào để có thể đạt được điều đó là một điều không thể đoán định trước. Bạn sẽ phải tự mình khám phá và bắt đầu theo cách riêng. Chính vì thế, trở thành con người bạn thực sự muốn trở thành là con đường luôn đi kèm với những bất định và rủi ro khôn lường.

Khi nghỉ việc ở nhà chăm sóc hai con nhỏ và dành thời gian tìm hiểu bản thân, mình đã suy nghĩ rất nhiều về việc nên làm gì tiếp theo. Thời điểm đó, mình có một vài lựa chọn ở trong đầu. Nhưng cuối cùng mình đã lựa chọn viết.

Không phải vì đó là con đường chắc chắn sẽ thành công. Ngược lại, đó là con đường rủi ro nhất. Vì mình không hề có kinh nghiệm, kiến thức, bằng cấp chuyên môn gì trước đó. Mình chỉ nhớ về những ký ức khi còn nhỏ, và quyết định bản thân muốn trở thành một người viết.

Mình đã bước đi dù trong lòng còn nhiều lo âu, và không ít lần muốn bỏ cuộc. Kể cả đến bây giờ, khi đã đi trên hành trình này được 5 năm, trở thành tác giả sách, mình vẫn không khỏi băn khoăn về tương lai phía trước.

Nhưng cũng giống như Gretchen Rubin, mình lựa chọn viết lách vì đó là con người mình muốn trở thành. Trước đó, mình đã từng sống một cuộc đời đã được viết sẵn kịch bản. Lớn lên, đi học, thi vào đại học, ra trường, xin việc (mà phải là việc lương cao trong công ty lớn), lấy chồng, sinh con (phải là con trai), mua xe, mua nhà, trèo lên những nấc thang tiếp theo trên con đường sự nghiệp, và cứ thế, cứ thế mãi cho đến hết cuộc đời.

Nếu không có sự ra đời của các con và khao khát mang đến cho các con một cuộc sống khác, có lẽ, bây giờ, mình sẽ vẫn tiếp tục đi trên con đường được vạch sẵn. Và chắc hẳn, mình cũng chấp nhận số phận cùng một công việc mình không thích, một cuộc sống mình không thực sự sống.

Nhiều bạn nhắn tin hỏi mình rằng làm sao để có thể nghỉ công việc full time theo đuổi con đường viết lách. Các bạn lo sợ sự không chắc chắn, bất định của tương lai và chưa dám đặt cược toàn bộ cuộc sống của mình vào một quyết định rủi ro như vậy.*

Sự thật là, mình cũng như các bạn. Không chỉ lo sợ về tương lai bất định, mất an toàn tài chính, mình còn căng thẳng khi phải đối mặt với những lời bàn tán từ họ hàng và những người xung quanh, rồi cả những lời chỉ trích từ gia đình vì đã phí công nuôi nấng chăm lo cho học hành tử tế để rồi nghỉ việc và “ở nhà chơi không”.

Những lúc như vậy, mình chỉ muốn từ bỏ tất cả để chọn con đường nhẹ nhàng hơn, an toàn hơn, ổn định hơn, chắc chắn hơn mà mọi người thường nói.

Nhưng, nếu lựa chọn như vậy thì mình đâu còn là mình. Mình chỉ đơn giản là đang sống cuộc đời người khác, với những mong muốn và kỳ vọng của người khác.

Còn nữa, nếu lựa chọn như vậy, liệu đó có thực sự là sống, hay chỉ là đang tồn tại qua ngày?

Hơn nữa, khi đã làm mẹ, mình không muốn chỉ đơn giản là tồn tại, vì mình không muốn những đứa con của mình cũng chỉ tồn tại như mình. Mình muốn con được sống và hạnh phúc khi con được là chính con và được nỗ lực cho con người con muốn trở thành, chứ không phải là con người con nên trở thành.

Còn một sự thật nữa mình muốn chia sẻ đến bạn. Đó là dù muốn trở thành một người viết nhưng không phải ngày nào mình cũng có thể dễ dàng ngồi vào bàn để viết. Mỗi ngày với mình là một cuộc chiến khốc liệt với bản thân, để có thể ngồi xuống, và thực sự viết ra từng chữ, từng chữ một. Để rồi sau đó chúng có thể trở thành một câu. Rồi thành một đoạn. Rồi là cả bài viết.

Đến khi hoàn thiện một bài viết hoàn chỉnh và nhìn lại, mình nhận ra chính quá trình nỗ lực không ngừng nghỉ để vượt qua những mơ hồ ban đầu, khi đứng trước trang giấy trắng, đã khiến mọi thứ trở nên xứng đáng. Mình cũng thấy bản thân trường thành hơn và sống có ý nghĩa hơn.

Tự nhiên mình nghĩ: “Cuộc sống chính là như vậy. Không thể biết trước bất kỳ điều gì. Nhưng chính điều đó sẽ khiến cho những nỗ lực của bạn trở nên ý nghĩa và khiến cuộc sống này trở nên đáng sống hơn.”

Nếu như ngày mai có ai đó đưa cho bạn một công thức đảm bảo chắc chắn rằng bạn sẽ thành công với sự nghiệp viết lách tự do, liệu bạn có hào hứng thức dậy để viết mỗi ngày hay không?

Bạn chọn sống hay chọn tồn tại?

Quỳnh Đỗ – The Introvert Writer
Write to grow, then inspire!

* Ở đây, mình không có ý nói rằng các bạn nên từ bỏ công việc full time để theo đuổi viết lách. Ngược lại, mình thường chia sẻ với học viên quan điểm giữ công việc hiện tại để nuôi đam mê viết. Vấn đề này mình sẽ nói cụ thể hơn trong một bài viết khác. Trong khuôn khổ bài viết này mình chỉ muốn tập trung chia sẻ về việc cuộc sống luôn chứa đựng những điều không lường trước. Đừng để nỗi lo sợ về những điều đó lấn át đi mong muốn được sống cuộc đời của mình, do mình, vì mình.