Mình rất khoái học. Mình chỉ không khoái thi thôi 
Mỗi lần học được một thứ mới, mình thấy như trẻ ra một chút. Vì não có thêm “nếp nhăn” (kết nối thần kinh) mới, nối được những điểm trước đây tưởng chẳng liên quan gì tới nhau.
Phần lớn những gì mình chủ động học vài năm qua đều đến từ thực hành. Mình học kỹ năng khai vấn bằng cách thực hành trên khoảng 40 trường hợp, và nhận ra kinh nghiệm phỏng vấn từ thời làm báo hoá ra giúp mình khá nhiều trong việc đặt câu hỏi, lắng nghe và tìm ra điều thật sự nằm phía sau câu trả lời. Nhờ thực hành đều đặn, mình cũng đã lấy lại được vốn học phí đã bỏ ra haha.
Mình học làm podcast bằng hơn 80 tập Sách & Sống, đều đặn mỗi tuần một tập trong gần hai năm. Mình học xây Tiệm yêu sách và làm video review sách bằng cách tìm hiểu về tiếp thị liên kết, mở Tốp Tốp và xây một fanpage từ con số 0. Mình tự học cách hoàn thành một hành trình viết sách bằng dự án cá nhân “The Book of Me”. Viết liên tục mỗi ngày giúp mình trải nghiệm cảm giác đi từ những trang đầu tiên đến một bản thảo hoàn chỉnh.
Nhìn lại các dự án đó, mình nhận ra bài học lớn nhất nằm ở năng lực bảo vệ sự chú ý của chính mình. Giữa một thế giới mà một cú chớp thông báo trên màn hình cũng đủ làm dòng suy nghĩ bị gãy ngang, nếu không học cách ngồi yên từ 45 đến 60 phút để viết trọn một trang hay thu xong một tập podcast, mọi ý tưởng hay ho sẽ mãi chỉ là bản nháp.
Đọc Học Chủ Động Đời Tăng Tốc, mới thấy cách học của mình vài năm qua giống với một phương pháp mà tác giả nhấn mạnh trong sách: học theo dự án. Tức là, thay vì chỉ học kiến thức, mình bắt đầu một dự án cụ thể, tạo ra một sản phẩm, rồi vừa làm vừa học vừa sửa dựa trên phản hồi. Nhờ vậy mà những điều học được thường ở lại với mình rất lâu.
Cuốn sách nhắc về một cái bẫy rất dễ mắc phải khi tự học: biết rất nhiều nhưng làm rất ít, rồi tưởng rằng mình đang tiến bộ. Đọc thêm một cuốn sách, xem thêm một khóa học, lưu thêm vài chục video vào mục Xem sau, v.v., rất dễ tạo cảm giác mình đang phát triển. Nhưng sự thật là, thứ thực sự giúp mình tiến lên là khả năng ngồi yên, gạn đục khơi trong và bắt tay vào làm một điều cụ thể.
Các triết gia Hy Lạp từng xem thời gian nhàn rỗi là lúc con người nên dành cho việc phát triển bản thân, từ học tập đến nghệ thuật. Thuật ngữ tiếng Hy Lạp cho “giải trí” là “skholē”, cũng là nguồn gốc của từ “school”. Với họ, cách sử dụng thời gian nhàn rỗi tốt nhất chính là học tập. Chỉ tiếc là lý tưởng này giữa thời hiện đại dường như ngày càng xa xỉ.
Tâm trí chúng ta liên tục bị phân mảnh bởi thuật toán “mì ăn liền”, thông tin dồn dập và màn hình thì lúc nào cũng mời gọi được chạm vào, được bấm bấm, được lướt lướt. Không có sự tĩnh tại để tập trung sâu, việc tự học rất dễ biến thành một cơn bội thực thông tin nhưng đói khát tri thức, nạp vô số thứ nhưng chẳng có gì thực sự đọng lại thành nếp nghĩ của riêng mình.
Vì vậy, một điều mình rất đồng cảm với tác giả là, tự học không có nghĩa là học một mình. Tác giả đề xuất xây dựng một mạng lưới học tập gồm ba nhóm người: Plus (những người đi trước mình), Minus (những người đi sau mình một chút), và Equal (những người đang đi cùng mình).
Với nhóm Plus, tác giả nêu một cách thú vị để kết nối với mentor, kể cả những người mình chưa từng gặp. Khi gặp một vấn đề, hãy tự viết ra bối cảnh, vấn đề, những lựa chọn đang có, rồi thử đặt mình vào vị trí của mentor để đoán xem họ sẽ trả lời thế nào. Làm vài vòng, đôi khi mình đã tự tìm ra câu trả lời mà chẳng cần trò chuyện trực tiếp hoặc gửi tin nhắn cho họ. Thay vì mải đi tìm mentor, hãy tập trung trở thành một người xứng đáng để được mentor. Cứ làm, giải quyết vấn đề và chia sẻ những gì mình đang làm. Khi đó, những người giỏi hơn mình có nhiều lý do hơn để đến với mình.
Cá nhân mình còn có một cách, đó là nhờ AI đóng vai mentor. Vì những người mình xem là mentor thường có nhiều nội dung công khai, mình có thể trình bày với AI toàn bộ bối cảnh, vấn đề và những điều mình đang phân vân, rồi yêu cầu AI tư duy theo góc nhìn của người đó. Cách này giúp mình nhìn ra thêm những tình huống và lựa chọn cụ thể mà trước đó chưa hề nghĩ tới.
Nhóm Minus cũng quan trọng. Đó thường là những bạn trẻ theo dõi các kênh Yêu sách, hỏi mình cách đọc sách, nhờ tư vấn nên đọc cuốn nào, hoặc tìm thêm chút cảm hứng để bắt đầu đọc một cuốn sách. Khi mình chia sẻ, giải thích lại một điều đã biết cho người khác bằng ngôn từ rõ ràng, chính mình cũng hiểu nó sâu hơn.
Còn nhóm Equal là những người bạn đang cùng mình học những thứ mới để xây dựng một điều gì đó cho riêng mình. Có người học thời trang, người học nội thất, người học về cây cối, người học nuôi dạy trẻ, v.v.. Những thứ tụi mình học không hoàn toàn giống nhau, nhưng hành trình lại tương tự: đều bước vào những lĩnh vực không phải chuyên môn trước đây, vừa học vừa làm, vừa thử vừa sai. Giống như một người học tiếng Anh có thể đồng cảm với một người đang học tiếng Trung hay tiếng Hàn, dù hai bên học hai ngôn ngữ hoàn toàn khác nhau.
Và còn có một kỹ năng khác đặc biệt quan trọng khi bước vào một lĩnh vực mới, đó là “unlearning” – buông bỏ những điều mình từng nghĩ là đúng. Nạp thêm kiến thức đã khó, điều còn khó hơn nữa là đủ khiêm tốn để thừa nhận rằng những gì mình từng biết hoặc cách mình từng làm có thể không còn phù hợp nữa.
Điều mình rất thích ở cuốn sách này là tinh thần học một cách chủ động để thích nghi tốt hơn với biến động. Giữa thời đại mà sự chú ý của con người liên tục bị phân tán và đem ra làm món hàng trao đổi, khả năng giữ cho mình một tâm trí bình tĩnh, biết đọc sâu để hiểu bản chất và kiên nhẫn làm đến nơi đến chốn chính là một trong những lớp áo giáp chắc chắn nhất.
Sau khi thích nghi, nếu có đủ năng lực và may mắn, chúng ta còn có thể kiến tạo nên một sự thay đổi nào đó.
Mình cũng không chắc đời mình có tăng tốc hay chưa, nhưng mình biết chắc một điều rằng, nhờ giữ được sự tập trung cho những điều thực sự quan trọng, mình chưa bao giờ đứng yên một chỗ.
Chúc bạn học thật vui, đọc thật sâu và luôn giữ được một cái đầu tĩnh tại giữa muôn trùng tiếng ồn ngoài kia!
Bài review được viết chia sẻ trên Fanpage của bạn Trâm Bi.
Thành thật cảm ơn Trâm từ tận đáy lòng vì những chia sẻ ý nghĩa này dành cho cuốn sách!
Quỳnh Đỗ – The Introvert Writer
Write to grow, then inspire!
Leave a Reply