Tối hôm trước, mình nhận được tin nhắn từ một học viên đã học với mình cách đây khá lâu.
Đây là nội dung tin nhắn từ em (mình đã lược đi những thông tin cá nhân, chỉ giữ lại những gì cần thiết để bạn có thể hiểu thêm về bối cảnh”:
“Từ hồi học với chị, em có cộng tác với Spiderum để viết bài tóm tắt sách và tiểu sử các nhà khoa học, triết gia. Tuy nhiên gần đây, sau sự kiện Spiderum, em buộc phải dừng hợp tác và toàn bộ bài viết trên kênh cũ cũng không còn nữa.
Hiện tại, em đang xây dựng một trang viết riêng trên Substack với định hướng sẽ phát triển thêm các sản phẩm số (ebook) hoặc làm ghostwriter/biên soạn nội dung cho đối tác. Dù vậy, đây vẫn là một hướng đi mới mà em tìm hiểu và học hỏi.
Như chị Quỳnh cũng biết, hiện tại AI phát triển quá nhanh, cạnh tranh ngày càng cao trong ngành viết, đôi lúc em cũng thấy hoang mang và phân vân: Không biết liệu mình có nên tiếp tục dồn thời gian, tâm sức để theo đuổi con đường viết lách theo định hướng mới này không.
Em vẫn đang dạy học và vẫn muốn theo đuổi viết lách như sự nghiệp thứ hai. Nếu có thời gian, em rất mong có thể nhận được những góc nhìn hay lời khuyên từ chị ạ. Em cảm ơn chị Quỳnh nhiều lắm! Mong không phiền đến chị ạ!”
Suy nghĩ một hồi, mình đã gửi lại em vài dòng chia sẻ. Mình đăng tải lên đây những gì mình đã viết cho học viên của mình để biết đâu ai đó có những băn khoăn tương tự có thể tham khảo và định hướng cho hành trình của mình.
Sau đây là nội dung chia sẻ của mình:
“Hi em,
Chị rất vui khi đọc được tin nhắn của em nói rằng em vẫn đang theo đuổi viết lách.
Chị hiểu cảm giác của em khi đối diện với những nỗi lo về AI, về nghề viết. Thực ra chị cũng không khác gì em là mấy, cũng có những băn khoăn trăn trở về vấn đề này.
Năm vừa rồi, như em thấy, chị cũng lặn mất tăm khỏi các trang mạng xã hội để có thể thực sự ngồi lại với bản thân, nhìn lại con đường của mình và những điều mình muốn làm với viết lách trong tương lai.
Điều đầu tiên chị muốn nói với em là: hãy cố gắng giữ lấy công việc hiện tại em có. Dù có khó khăn thế nào thì vẫn cố gắng giữ lấy nó như một nguồn thu nhập, để có thể “rót vốn cho doanh nghiệp viết còn siêu nhỏ” của mình. Chị nghỉ việc để làm tự do được, một phần cũng nhờ có sự trợ giúp từ chồng.
Dù chồng chị không giàu có gì, nhưng hai vợ chồng liệu cơm gắp mắm, cũng vừa đủ có thể trang trải cuộc sống, nuôi con và để chị có thể viết. Những năm qua lăn lộn với việc viết, chị hiểu rõ nhất một nỗi đau. Đó chính là để cố gắng ép buộc viết lách phải trở thành một sự nghiệp nuôi lấy bản thân và gia đình.
Khi viết lách trở thành công cụ kiếm tiền, chị bắt đầu rời xa những điều chị muốn viết, hy sinh giá trị để có thể viết theo nhu cầu của người khác (mà không phải là độc giả chị muốn hướng đến).
Điều đó khiến chị lạc lối, cảm giác mất đi ý nghĩa của cuộc sống. Với những người khác chị không biết thế nào, nhưng có lẽ với những người như chị em mình, viết lách có lẽ không phải (hay đúng hơn là không nên) là công cụ kiếm tiền. Mà viết nên là cách chúng ta sống và trưởng thành hơn.
Nếu em cũng nghĩ như chị, thì đừng đánh đổi mục tiêu đó với bất kỳ điều gì, kể cả tiền bạc.
Khi em có thể trút bỏ gánh nặng cơm áo gạo tiền ra khỏi đam mê viết lách, tự nhiên mọi thứ trở nên dễ dàng hơn. Em có thể viết về điều gì em muốn, miễn là điều đó có ý nghĩa với em và những người em quan tâm.
Những người em quan tâm là quan trọng. Ai là đối tượng độc giả em muốn phục vụ? Quên những bài học chị từng dạy về độ tuổi, giới tính đi mà hãy thử nghĩ về mong muốn của họ và nỗi sợ của họ. Họ muốn điều gì và điều gì cản trở họ đạt được điều họ muốn. Nếu em có thể giúp họ đạt được mục tiêu của mình, em không chỉ làm điều ý nghĩa cho họ, mà còn cho chính bản thân em.
Sau khi có thể xác định được mục tiêu quan trọng nhất của mình đó là viết cho ai và về điều gì, tập trung hoàn toàn tâm sức vào đó. Spiderum, Substack hay bất kỳ nền tảng thứ ba nào khác chỉ là phương tiện để em đưa bài viết của mình đến với người đọc, không phải là thứ khiến em phụ thuộc và quyết định luật chơi của cuộc chơi em muốn chơi.
Chị vẫn giữ quan điểm về website như ngày trước. Tất cả mọi bài viết nên đăng lên website trước hết vì đó là ngôi nhà, là thứ em sở hữu. Những nền tảng khác đều là nơi em đi mượn.
Mượn đất thì sẽ có lúc em bị cấm túc, buộc phải trả lại, mất đi những tài sản đã gây dựng trên đó (như với trường hợp của Spiderum), vì thế nên không bền vững. Cố gắng duy trì website và đăng bài đều đặn dù thời đại AI có khiến em hoài nghi về nó đến thế nào.
Cuối cùng, AI chỉ là một trong số rất nhiều khó khăn xuất hiện trên hành trình viết lách. Khó khăn là cơ hội để học hỏi và tích lũy kinh nghiệm không phải là nguyên nhân để bỏ cuộc. (Hint: AI không đáng sợ, cái đáng sợ đó là không biết dùng AI làm lợi thế để có thể tạo ra cơ hội cho bản thân. Đầu tư mỗi ngày một chút sử dụng các công cụ AI, em sẽ có thể cải thiện kỹ năng của mình.)
Nếu em vẫn nghĩ rằng mình sẽ đi đến cùng với viết (như cách em đã làm trong nhiều năm qua – mà rất nhiều học viên khác của chị đã bỏ cuộc), thì AI hay gì đi nữa cũng sẽ không khiến em lùi bước, phải không?
Chị biết, trước mỗi thử thách, chúng ta luôn có rất nhiều suy nghĩ lo lắng về tương lai, cả mông lung về hiện tại. Nhưng tất cả chỉ là những tiếng ồn nội tâm gây xao nhãng, khiến em lạc lối. Đừng để những điều đó kéo em ra khỏi những gì em cho là đúng đắn, những thành tựu mà em đã gây dựng được trong suốt những năm qua. Can đảm bước tới nhé!
Chị không biết những dòng này có thể trả lời cho những băn khoăn của em chưa, nhưng hy vọng nó có thể mở ra một góc nhìn mới để em có thể suy nghĩ khác đi và bước tiếp mạnh mẽ hơn.
Em có thể đọc thêm những bài viết này để hiểu hơn những điều chị nói nhé:
P/S: Chị đã đọc những bài viết trên Substack của em, rất hay và ý nghĩa. Nhiều bài viết còn có lượt tương tác tốt hơn nhiều so với chị. Hãy kết bạn với những người đã dành tình cảm cho bài viết của em. Hỏi xem em có thể viết những bài viết như nào, về chủ đề gì để giúp họ, chị nghĩ em có thể tìm ra một vài ý tưởng hữu ích tiếp theo cho hành trình viết sắp tới của mình.
Còn về việc viết ebook, ghostwriter, chị thấy đều là hướng đi hợp lý. Nếu em muốn kiếm tiền nhanh, ghostwriter sẽ mang đến cơ hội kiếm tiền nhanh hơn vì em có thể nhanh chóng tìm cho mình một khách hàng và charge một khoản phí đủ để duy trì cuộc sống. Viết ebook sẽ cần nhiều độc giả hơn, nhưng lại tự do hơn vì viết một lần, bán cả đời, 24/7.
Dù chọn hướng nào, hãy nhớ về đối tượng độc giả em muốn phục vụ và những gì em có thể làm tốt nhất để phục vụ họ. Đặt nó làm kim chỉ nam dẫn đường nhé!
Mong em luôn viết!
Chị Quỳnh.”
Quỳnh Đỗ – The Introvert Writer.
Write to grow, then inspire!
Leave a Reply