Cuộc sống trôi đi nhanh quá khiến tôi mải miết đuổi theo. Tôi bận rộn cập nhật những điều mới trong công việc, bận rộn với việc chăm sóc con cái, và bận rộn cả với những câu chuyện của người khác. Khi rảnh rỗi một chút, tôi đọc tin tức, trao đổi với bạn bè, rồi mua sắm trên mạng. Chưa bao giờ tôi thực sự quan tâm tới việc kết nối với bản thân.
Để rồi một hôm, tôi vô tình dừng lại trước một câu nói: “There is no Wifi in the forest but I promise you will find a better connection” (Không có Wifi ở trong rừng nhưng tôi hứa bạn sẽ tìm được một kết nối tốt hơn).
Hình ảnh khu rừng xanh mướt trước mắt chiếm lĩnh toàn bộ tâm trí tôi. Tôi tự hỏi mình lần cuối cùng tôi dừng lại để nghe một tiếng chim hót, cảm nhận hơi thở trong lồng ngực đang rạo rực là khi nào?
Lần cuối cùng tôi ngồi xuống, đối diện với chính bản thân mình, để tâm trí tĩnh lặng không bị làm phiền bởi mạng xã hội, công việc hàng ngày hay lời nhận xét của khác? Lần cuối cùng tôi tự hỏi mình có ổn không, gọi tên cảm xúc của mình và chấp nhận nó như vốn có để rồi ôm ấp và vỗ về? Dường như, những việc như vậy đã lâu lắm rồi.
Chỉ một phút dừng lại nhưng mang đến thật nhiều ý nghĩa. Ai chúng ta cũng nên dừng lại đôi chút giữa dòng đời vội vã, để dành thời gian kết nối với bản thân nhiều hơn nữa. Vậy bạn có thể làm gì để kết nối với bản thân MỖI NGÀY?
Thường xuyên kiểm tra cảm xúc của mình
Có những khoảng thời gian bạn bận rộn, rất dễ dàng bạn bỏ qua cảm xúc của mình. Bạn đang bực bội, khó chịu nhưng bạn cần phải chăm sóc con nhỏ. Dù đang rất đau khổ nhưng bạn vẫn phải tiếp tục làm việc. Bạn cảm thấy chán ghét mọi thứ nhưng từ chối thực hiện sự thay đổi. Nếu nhìn kỹ lại, bạn có thể bắt gặp những khoảnh khắc như vậy trong cuộc sống của mình. Vì bạn cần phải tiếp tục bước đi, phải kiếm sống, làm gì còn thời gian để ý những chuyện khác.
Tuy nhiên, bạn đang bỏ qua điều quan trọng nhất, đó là bản thân. Nếu ở trong trạng thái tốt nhất, bạn sẽ có năng lượng để thực hiện mọi điều mình mơ ước. Cuộc sống trở nên có ý nghĩa hơn, đời sống tinh thần được cải thiện, phải vậy không?
Bắt đầu từ ngày hôm nay, hãy dành một khoảng thời gian trong ngày tự hỏi: “Hiện tại mình cảm thấy như thế nào?”. Vui. Hạnh phúc. Rất buồn. Thất vọng. Chán nản. Mệt mỏi. Ghen tị. Khi nhận được câu trả lời là một trạng thái tiêu cực, có lẽ, bạn nên dừng lại một chút.
Dừng lại tất cả những việc đã làm, cho mình khoảng 5 phút để có thể làm một điều gì đó xoa dịu cảm xúc. 5 phút không nhiều đến mức làm cho công việc của bạn bị ảnh hưởng, nhưng có thể cứu vớt cả một ngày, thậm chí cả cuộc đời.
Ngắt kết nối
Mỗi khi có thời gian rảnh là tôi lại cầm điện thoại lên để kiểm tra Facebook. Nhiều khi tôi chẳng biết mục đích khi vào Facebook là gì nhưng vẫn cứ lang thang trên đó và không tài nào thoát ra được. Thi thoảng, lướt Facebook lại khiến tôi khá chán nản. Thấy bạn bè khoe thành tích này kia trong công việc, được đi đây đi đó, trong lòng tôi thoáng qua chút ghen tị.
Thực hành kiểm tra cảm xúc, tôi hiểu mình đang cảm thấy thế nào. Tôi thử ngắt kết nối để dành thời gian vào những việc mình yêu thích. Cảm giác ép buộc bản thân ngắt kết nối ban đầu thì khó chịu, nhưng sau đó lại khá thỏa mãn vì mang lại nhiều ý nghĩa. Những lúc không xem điện thoại, tôi thường đọc sách. Nhìn nhận và khám phá cuộc sống muôn nơi qua những trang sách thật sự thú vị và hạnh phúc.
Thiền
Dành thời gian đối diện với bản thân trong yên lặng, đặt những lo toan bộn bề suy nghĩ sang một bên để tập trung vào hơi thở là cách tuyệt vời nhất giúp kết nối với đứa trẻ bên trong. Tác dụng tích cực của thiền thực sự to lớn đối với tinh thần con người.
Tập trung vào từng hơi thở, cảm nhận hiện tại, loại bỏ cảm giác tiêu cực sẽ giúp bạn thư giãn. Giống như được đến với một thế giới khác, chỉ còn lại sự bình yên trong sâu thẳm tâm hồn. Thực hành thiền hàng ngày sẽ giúp bạn giải tỏa stress vô cùng hiệu quả và cải thiện đời sống sức khỏe tinh thần.
Viết
Là một người viết, tôi cảm thấy thoải mái nhất với cách kết nối với bản thân này. Trái ngược với suy nghĩ của nhiều người sợ viết, vì không có gì để viết hay không thể viết cho hay. Viết để kết nối chỉ đơn giản là viết ra tất cả những gì bạn suy nghĩ, một cách không phán xét. Bất cứ ai cũng có thể làm được. Chỉ có điều bạn có muốn hay không.
Một khi bạn bắt đầu viết, những suy nghĩ của bạn sẽ hiện diện một cách rõ ràng và chân thực nhất. Vì bạn nhìn thấy, cảm thấy, và như thể chạm đến nó. Bạn ý thức được dòng chảy tư duy của mình. Bạn biết được hoàn cảnh dẫn đến những cảm xúc đó, lý do và mong muốn của bạn khi phản ứng như vậy. Và bạn hiểu được bản thân mình hơn, cũng như dễ chấp nhận mình hơn. Nếu như cứ để cảm xúc trôi qua mà không làm gì với nó, bạn sẽ khó có thể hiểu hơn về bản thân và cải thiện chính mình.
Dành thời gian với thiên nhiên
Sự phát triển nhanh chóng gắn liền với việc hàng ngàn tòa nhà cao tầng mọc lên như nấm, dần thay thế những khoảng trời xanh với thiên nhiên với không khí mát lành. Bởi vậy, dành thời gian cho thiên nhiên cũng không hẳn là điều dễ dàng.
Tuy nhiên, bạn vẫn có thể tạo ra những khoảng xanh cho mình. Một vài chậu cây nhỏ xinh bên góc bàn làm việc, mỗi buổi sáng bạn tưới tắm cho chúng và thì thầm trò chuyện cùng chúng. Bạn có cảm nhận được niềm vui khi những chậu cây tự mình chăm sóc đang vươn lên xanh tốt? Bạn có thấy những bộn bề được gác lại, nhường chỗ cho một cảm giác bình yên? Thiên nhiên quả là có sức mạnh diệu kỳ. Ở bên thiên nhiên, hít một hơi thật sâu, và sẵn sàng bắt đầu ngày mới, mọi khó khăn dường như trở nên dễ dàng hơn.
Làm những việc bạn yêu thích nhiều hơn
Hãy hỏi bản thân rằng nếu như có rất nhiều thời gian, điều gì bạn luôn muốn làm cho chính mình? Một chuyến đi xa? Học một ngôn ngữ mới? Chơi một nhạc cụ? Hoàn thành cuốn sách còn dang dở? Thực hiện một dự án cá nhân đã ấp ủ từ lâu? Bất kể điều gì bạn thích, hãy dành thời gian làm nó nhiều hơn mỗi ngày. Như vậy, nhiều niềm vui được nhân lên, cuộc sống của bạn càng thêm nhiều ý nghĩa.
Ngoài ra, làm những việc bạn yêu thích một cách liên tục, bạn có thể phát hiện được thêm nhiều khía cạnh tiềm năng ẩn sâu bên trong. Đến một lúc nào đó, có thể lắm chứ, chính những điều bạn yêu thích lại mang lại cho bạn nguồn thu nhập ổn định, để có thể tự do sống với những gì bạn mong muốn mỗi ngày.
Bạn có thể thấy, những điều mà The Introvert Writer đưa ra khá đơn giản, không có gì là phức tạp. Nhưng vì cuộc sống có quá nhiều điều thứ chen ngang, khiến bạn quên mất việc kết nối với bản thân mình. Nếu bạn muốn thay đổi và yêu thương mình nhiều hơn, hãy đặt bản thân lên trước.
Đặt những hoạt động kết nối với bản thân như một ưu tiên trong to-do list hàng ngày của bạn. Bạn có thể bỏ ra một việc bạn nghĩ rằng không quan trọng và khẩn cấp, thay thế bằng một trong những gợi ý phía trên của tôi và hoàn thành nó.
The Introvert Writer chúc bạn có được những kết nối với bản thân ý nghĩa mỗi ngày để luôn bình yên và hạnh phúc!
Quỳnh Đỗ – The Introvert Writer Write to grow, then inspire!
Tôi là một người hướng nội. Một ngày của tôi trôi qua lặng lẽ với những công việc cá nhân đan xen với việc gia đình. Lúc rảnh rỗi, tôi thường tìm đến góc quen thuộc trong ngôi nhà của mình để ngấu nghiến đọc sách hoặc nghe những bản acoustic nhẹ nhàng. Dành thời gian cho bản thân mình là điều khiến tôi thoải mái.
Nhưng đôi khi, tôi cũng muốn trò chuyện cùng một ai đó. Thi thoảng tôi bất giác cầm chiếc điện thoại lên, scroll danh bạ của mình trong tích tắc, rồi lại đặt xuống. Chỉ có một cái tên luôn hiện lên trong đầu tôi lúc đó. Người bạn mà khi tôi bắt gặp, một chân trời mới phía trước mở ra, tâm trí tôi tự trở nên phấn khích, và ngay tắp lự, tôi sẵn sàng trần trụi, phô bày hết tất cả bản thân mình. Người bạn đó chính là Journal. Vậy Journal là gì?
“Cuốn nhật ký giống như người bạn thân thiết nhất của bạn. Bạn không phải giả vờ trước mặt nó, bạn có thể thành thực và viết ra tất cả những gì bạn cảm thấy một cách chính xác nhất.”
Bukola Ogunwale.
Journal là gì?
Journal (chúng ta hay gọi bằng cái tên Nhật ký) có lẽ không xa lạ với tất cả mọi người. Narrative Networks năm 2015 đưa ra định nghĩa: “Nhật ký cá nhân – Personal Journal là nơi mà tác giả ghi chép và hồi tưởng lại những sự kiện xảy ra trong cuộc sống.” Richard Nordquist, một giáo sư tại đại học Georgia thì cho rằng: “Chúng ta có thể hiểu Journal như là một bản ghi chép về những sự kiện, kinh nghiệm và ý tưởng của mỗi cá nhân”.
Đối với tôi, Journal là người bạn tâm tình, cho tôi những bài học quý giá, những lời khuyên và lời an ủi. Journal hiểu rõ con người tôi, biết tôi đã trải qua những gì, trưởng thành ra sao, điểm mạnh, điểm yếu của tôi là gì. Người bạn ấy biết tôi muốn trở thành ai, đã làm gì, nên làm gì và làm như thế nào để chạm tới ước mơ của mình.
Tại sao bạn nên kết thân với Journal?
Chắc hẳn ai trong chúng ta cũng đều biết đến sự tồn tại của Journal. Nhưng không phải ai cũng sẵn sàng làm bạn với nó.
“Tao không hâm”
“ Ngày xưa phải cố lắm mới được 5 điểm văn thì viết kiểu gì hả mày?”
“Tao không có thời gian cho mấy thứ vớ vẩn”
“Viết nhật ký để lộ hết đời tư à?”
Muôn vàn lý do được đưa ra. Nhưng thay vì từ chối phũ phàng, tại sao bạn không dành thời gian để bắt đầu với câu hỏi “Tại sao mình nên làm bạn với Journal ngay hôm nay?”. Bạn có thể viết ra tất cả những suy nghĩ tiêu cực của mình như trên ở cột bên phải của trang giấy. Nửa còn lại hãy để tôi giúp bạn, viết ra những lý do thuyết phục bản thân sở hữu một người bạn Journal cho mình.
E rằng những lý do của bản thân có thể chỉ mang tính chủ quan, tôi muốn để những nhà khoa học và người thành công trong cuộc sống lên tiếng chỉ ra cho bạn những lợi ích mà Journal có thể mang lại cho cuộc sống của bạn. Danh sách những lợi ích được kể ra sau đây bao gồm:
Journal giúp bạn hiểu rõ hơn về bản thân (Self Awareness) “Viết nhật ký giúp chúng ta hiểu biết sâu sắc về việc chúng ta là ai, chúng ta đã là ai và chúng ta có thể là ai.” – Sandra Marinella
Journal giúp chúng ta học hỏi và phát triển. “Nếu như bạn nghiêm túc với việc trở thành một một người giàu có, quyền lực, sành điệu, khỏe mạnh, có tầm ảnh hưởng, có văn hóa và độc nhất, hãy có một cuốn nhật ký.” – Jim Rohn
Journal giúp bạn kết nối với tâm trí. “Bạn viết nhật ký hay viết như một phương pháp thiền định, đều giống nhau. Điều quan trọng đó là bạn đang có mối quan hệ mật thiết với tâm trí của mình” – Natalie Goldberg
Journal giúp bạn lưu giữ những điều quan trọng. “Trí nhớ…chính là cuốn nhật ký mà chúng ta mang theo ” – Oscar Wilde
Journal giúp bạn chữa lành những tổn thương. “Viết giúp tôi giảm bớt đau khổ … viết là cách tôi khẳng định lại sự tồn tại của chính mình” – Gao Xingjia
Journal giúp bạn cải thiện kỹ năng giao tiếp. “Nếu bạn muốn luyện tập hoặc cải thiện kỹ năng giao tiếp của mình, điều tốt nhất bạn nên làm là bắt đầu viết nhật ký” – Jeremiah Say
Journal giúp gia tăng khả năng sáng tạo. “Lợi ích của việc ghi nhật ký là bạn có thể ghi lại tất cả các ý tưởng của mình ở một nơi mọi lúc và mọi nơi” – Journey Cloud
Journal giúp bạn nâng cao tính kỷ luật. “Không dễ dàng để tạo thói quen viết nhật ký. Bạn phải thực sự cam kết với chính mình” – Karl Pilkington
Journal giúp bạn gia tăng sự tự tin của bạn. “Nó giúp bạn nhìn xa hơn nơi bạn đã đến và cách bạn vượt qua những trở ngại dường như ‘không thể’ trước đây.” – Jeremiah Say
Journal giúp bạn giải quyết vấn đề. “Rất khó để phàn nàn về một tình huống sáng này qua sáng khác, tháng này qua tháng khác, mà không chuyển sang hành động mang tính xây dựng” – Julia Cameron trong cuốn The Artist Way khi nói về thói quen viết Morning Pages.
Journal giúp bạn cải thiện hệ thống miễn dịch, theo nghiên cứu được công bố bởi Joshua Smyth – Giáo sư của trường đại học Syracuse University
Journal giúp bạn dễ đi vào giấc ngủ, theo nghiên cứu của các nhà khoa học Michael K Scullin, Madison L Krueger, Hannah K Ballard, Natalya Pruett, Donald L Bliwise.
Trước đây, tôi không hiểu rõ Journal là gì. Tôi chỉ nghĩ Journal đơn thuần chỉ là cuốn Nhật ký. Tôi ghi chép những gì đã trải qua trong một ngày ở đây, chỉ với mục đích lưu giữ những kỉ niệm. Nhưng hai tháng qua, sau khi thực hành viết nhật ký thường xuyên như một thói quen, tôi đã phải thay đổi quan điểm của mình.
Khi tôi quyết định nghỉ công việc toàn thời gian của mình để bắt đầu công việc viết lách tự do, tôi đã suy nghĩ rất nhiều. Bước sang ngưỡng 30 của cuộc đời mà phải bắt đầu lại từ đầu với con số 0 tròn trĩnh, tôi có nhiều sợ hãi. Journal đã ở đó, trân trọng và lắng nghe tất cả những cảm xúc, suy nghĩ của tôi.
Có những khi tôi bắt đầu bằng “Một ngày tồi tệ. Tôi không biết phải làm gì nữa. Tôi chán ghét bản thân và mọi thứ”. Một ngày khác, tôi viết: “Tại sao là một bà mẹ quyết định ở nhà chăm hai con nhỏ lại là một việc đáng khinh bỉ đến vậy? Tại sao tôi không được quyền sống cho tôi và các con của mình?”.
Ngày khác những trang giấy của tôi vẫn tràn đầy những cảm xúc tiêu cực: ”Hôm nay bà kể mẹ bảo nhìn thấy nó là thấy ghét. Cho nó bao nhiêu tiền ăn học xong rồi ở nhà. Ngần ấy tuổi đầu ở nhà, ai còn thuê nó nữa. Không biết con cái nhà ai”.
Trải qua những ngày tăm tối như vậy, Journal đã cứu vớt cuộc đời tôi. Tôi luôn tự động tìm đến với mong muốn được chia sẻ mọi điều từ những chuyện nhỏ nhất. Đôi khi, tôi không thể chờ đến cuối ngày mà kể ngay lập tức mỗi khi gặp điều gì đó hay ho. Journal luôn dịu dàng ở đó, ôm ấp những cảm xúc của tôi, bao dung tha thứ cho tôi và chứng kiến tôi trưởng thành từ những vết thương hay những thất bại trong cuộc sống.
“Hôm nay tôi đã nhận được lời mời viết cho một trang tin phụ nữ”. “Mừng quá, mình không tin được bài viết đăng trên Spiderum đã có nhiều lượt xem đến vậy.” Cứ như thế, cuộc đời tôi được điền đầy bởi vô vàn cảm xúc, trải nghiệm và cả những ước mơ như Brad Wilcox từng nói: “Một cuốn nhật ký cá nhân là nơi lý tưởng để trưởng thành. Đó là địa điểm hoàn hảo bạn có thể nghĩ, cảm nhận, phát triển, lưu giữ kỉ niệm và MƠ ƯỚC”
Bởi vậy, tôi tin rằng, nếu các bạn thiết lập được thói quen Journal cho mình, danh sách trên sẽ không chỉ dừng lại ở đó.
Làm bạn với Journal như thế nào?
Rất đơn giản. Chỉ cần một cuốn sổ, một chiếc bút và sự hiện diện của bạn thôi.
Bạn có thể bắt đầu bằng “Tôi không biết viết gì cả. Tôi phải làm sao?” và để Journal dẫn lỗi cho mình.
Bạn cũng có thể bắt đầu như tôi đã làm trong phần đầu tiên của bài viết này bằng cách đặt cho mình câu hỏi “Tại sao?”.
Bạn cũng có thể trả lời những câu hỏi đơn giản như “Hôm nay bạn trải qua một ngày như thế nào?”, “Hiện tại tôi cảm thấy ra sao?”, ”Có chuyện gì thú vị mà tôi muốn kể cho cô bạn của mình?”.
Bất kỳ điều gì hiện lên trong đầu bạn, hãy dùng nó làm chủ đề để mở đầu câu chuyện. Chắc chắn, Journal sẽ ở đó và điềm tĩnh lắng nghe tất cả, dù đó có là câu chuyện điên rồ thế nào đi chăng nữa.
Ngày hôm nay, đừng chần chừ nữa mà hãy bắt đầu làm bạn với Journal đều đặn trong 28 ngày tới, bạn sẽ có thể bất ngờ với nhiều lợi ích mà mối quan hệ này mang lại cho bạn, như cách mà tôi nhận được trong suốt thời gian vừa qua.
Nếu bạn quan tâm đến việc hình thành thói quen viết nhật ký cho bản thân, bạn có thể tham khảo bài viết có tựa đề “Hình thành và duy trì thói quen viết nhật ký” trên The Introvert Writer nhé!
Nếu bạn yêu thích viết lách, bạn có thể download ebook miễn phí “Write to Done – Dấn thân để Viết” của tôi để bắt đầu hành trình viết cho riêng mình nhé.
Quỳnh Đỗ – The Introvert Writer Write to grow, then inspire!
Billie Jean King – vận động viên quần vợt số 1 thế giới từng phát biểu: “Tôi nghĩ nhận thức về bản thân có lẽ là điều quan trọng nhất để trở thành nhà vô địch.” Aristotle – nhà triết học vĩ đại thì cho rằng: “Biết rõ bản thân chính là khởi đầu của mọi tri thức”.
Tất cả những nhân vật thành công trên thế giới đều là những người có khả năng tự nhận thức cao. Họ biết mình là ai, có những điểm mạnh, điểm yếu như thế nào. Hiểu được đâu là điều quan trọng với mình và hành động dựa trên giá trị cốt lõi của bản thân. Bạn có tò mò tự nhận thức là gì và vì sao nó lại đóng vai trò quan trọng đến vậy trong cuộc sống của chúng ta?
Bài viết này của tôi đã được Spiderum lựa chọn làm bài viết tiêu biểu và được chuyển thành video đăng tải trên kênh Youtube của Spiderum.
Đã bao giờ bạn trải nghiệm những câu chuyện tương tự?
Câu chuyện đầu tiên: Ngọc, 25 tuổi, về công việc của cô ấy.
Ngọc gặp khó khăn trong công việc của mình. Cô cảm thấy mình luôn cố gắng nhưng không bao giờ hoàn thành hết việc. Ngày nào cô cũng bận rộn trong đống giấy tờ, cả tá thư chưa trả lời trong inbox và những công việc không tên khác. Cô mệt mỏi mỗi khi đến công sở.
Một ngày đẹp trời, một giọng nói vang lên trong đầu Ngọc, hỏi cô rằng công việc nào khiến cô mất nhiều thời gian nhất. Ngọc cho rằng đó là khi tập hợp, xử lý các giấy tờ công nợ, điền thông tin vào một file Excel với hàng trăm sheet, và hoàn thành hồ sơ thanh toán cho nhà cung cấp. Giọng nói đó tiếp tục hỏi cô có thể làm gì để cải thiện việc này.
Ngọc đã ngồi xuống và nghĩ ra một danh sách những việc mình có thể làm. Ví dụ như đăng ký một khóa học Excel macros để tăng khả năng tự động hóa các đầu việc. Đặt ra những quy định về việc nộp hóa đơn chứng từ và cách sắp xếp chúng theo thứ tự cho những người liên quan để dễ tìm kiếm và phân loại. Hay yêu cầu người chịu trách nhiệm mua hàng phải tự điền đầy đủ các thông tin liên quan đến mua bán trước khi chuyển giao chứng từ cho cô.
Câu chuyện thứ hai: Linh, 23 tuổi và mối quan hệ với bạn trai
Linh luôn cảm thấy bất an trong mối quan hệ với bạn trai mình. Cô cảm thấy anh không quan tâm đến cô nhiều như cái cách cô muốn. Khi anh vô tình quên những ngày kỷ niệm ý nghĩa, cô hờn dỗi không thôi. Cô luôn cảm thấy khó chịu nhưng lại không bao giờ nói ra mà muốn anh phải tự biết lý do vì sao.
Anh cũng cảm thấy mệt mỏi vì cô hay giận dỗi vô duyên vô cớ. Sau nhiều lần cố gắng làm hòa không thành, anh mặc kệ cô muốn ra sao thì ra. Cô khóc vì không biết phải làm gì với mối quan hệ này trong khi cô không hề muốn buông tay.
Một ngày đẹp trời, một giọng nói vang lên trong đầu cô: “Rút cục là mày muốn điều gì ở anh ấy?”. Cô bắt đầu suy nghĩ xem mình thực sự giận dỗi chuyện gì, cách yêu thương cô muốn là gì, một cách rõ ràng và cụ thể. Liệu anh ấy có thể biết được nếu như chính cô cũng không biết được bản thân mình cần gì và muốn gì. Sau đó, cô quyết định đến gặp và nói rõ những suy nghĩ của mình cho anh.
Câu chuyện thứ 3: Nga, 30 tuổi, về chính bản thân mình.
Từ bé, Nga sống trong sự so sánh của bố mẹ. Cô luôn bị bố mẹ lấy ra để so sánh với con của đồng nghiệp hay hàng xóm. “Sao mày lại dốt thế nhỉ?”. “Thằng A nó có được đi học thêm đâu mà sao nó lại học giỏi thế?” “Mày có thấy con C nhà cô Z không? Sáng nào cũng thấy nó dậy quét sân rồi mới đi học.” Hay “nhìn cái H con nhà cậu X đi, trông nó bé thế kia mà khôn ra phết, sao mày thì ngu thế hả con”…
Bây giờ, khi đã có gia đình, cuộc sống của Nga cũng chẳng khá khẩm hơn. Bản thân cũng hình thành thói quen so sánh với người khác. Cô buồn khi con không có được chỉ số chiều cao – cân nặng “đẹp” như con người ta. Hay cô ghen tị khi bạn bè có nhà có xe cả rồi còn mình hàng ngày vẫn bận rộn chi li từng đồng từng cắc. Cô bực bội khi nghĩ đến chồng mình. Anh ngày ngày chỉ biết yên phận với công việc đến chính anh cũng chán chường nhưng không dám đổi thay? Nga luôn cảm thấy cuộc sống của mình không hạnh phúc.
Một ngày đẹp trời, một giọng nói vang lên trong đầu Nga hỏi cô hạnh phúc là gì? Tại sao cô luôn so sánh và cảm thấy ghen tị với người khác? Hạnh phúc của cô trông có giống như hạnh phúc của những người khác hay không? Cô bắt đầu những bước đầu tiên trên con đường tìm kiếm hạnh phúc của chính cô, chứ không phải ai khác.
Vào một ngày đẹp trời, một giọng nói vừa lạ vừa quen đều hiện lên trong tâm trí của Ngọc, Linh và Nga đặt ra cho bản thân họ những câu hỏi. Những câu hỏi không giống nhau cho những vấn đề không giống nhau. Nhưng tất cả đều báo hiệu cho sự khởi đầu quá trình tự nhận thức của mỗi người. Sau khi những câu hỏi được đưa ra, họ trải qua quá trình nhìn lại bản thân, nghĩ ra một vài giải pháp để bắt đầu cải thiện cuộc sống. Họ vượt qua được khoảnh khắc khó khăn trong đời mình.
Có thể bạn sẽ thấy rằng nếu chỉ bằng vài câu hỏi như vậy, thì quá dễ dàng và đơn giản để có được sự thành công và hạnh phúc. Tuy nhiên, đây mới chỉ là sự bắt đầu cho quá trình tự nhận thức liên tục diễn ra trong suốt cuộc đời mỗi người.
Có một điều tôi dám chắc cho cả Linh, Ngọc và Nga, đó là nếu họ biết cách nhân lên nhiều những khoảnh khắc tự vấn như vậy, con đường của họ sẽ không còn bị che khuất bởi màn sương mù dày đặc nữa. Họ sẽ sống một cuộc sống mới mà ở đó họ biết mình muốn gì, mình cần làm gì, một cách rõ ràng và cụ thể để đạt được mong muốn của mình.
Khả năng tự nhận thức (Self-Awareness) là gì?
Wikipedia định nghĩa tự nhận thức là trải nghiệm của một cá nhân. Đó là việc con người biết được, một cách có ý thức, về tính cách, cảm xúc, động cơ, mong muốn của bản thân. Hubspot đưa ra khái niệm tự nhận thức là khả năng tập trung vào bản thân bạn. Đó là việc những hành động, suy nghĩ hay cảm xúc của bạn phù hợp như thế nào với những tiêu chuẩn bên trong của bạn.
Nếu như bạn ở trong trạng thái tự nhận thức cao, bạn có thể đánh giá bản thân một cách khách quan, kiểm soát cảm xúc của mình, kết nối hành động với những giá trị của bạn và hiểu một cách đúng đắn về việc những người khác nhìn nhận bạn như thế nào.
Dr Prem Jagyasi – tác giả, cũng là diễn giả nổi tiếng cho rằng tự nhận thức là tất cả những việc đặt câu hỏi để tìm ra sự thật về bản thân, phân tích chúng, và chọn ra những điều mang lại lợi ích cho nội tâm của chính mình. Trang Psychology Today thì cho rằng tự nhận thức là khả năng nhìn bản thân một cách rõ ràng và khách quan thông qua hồi tưởng và tự suy xét.
Tôi nghĩ rằng, tự nhận thức là hiểu về bản thân của bạn, lắng nghe tiếng lòng của bạn, biết rõ được những điều mình muốn, nhận thức được suy nghĩ và cảm xúc của mình, hành động dựa trên giá trị cốt lõi để tạo ra được cuộc sống hạnh phúc mang màu sắc riêng của bạn, chứ không phải bất kỳ ai khác.
Theo các nhà khoa học thì khả năng tự nhận thức bắt đầu có từ khi chúng ta khoảng 18 tháng tuổi, khi đứa trẻ đứng trước gương và được hỏi đâu là cái mũi của mình. Đứa trẻ đã chỉ vào cái mũi thật thay vì cái mũi trong gương. Đó là khởi đầu của sự tự nhận thức. Sau đó nó sẽ dần dần được phát triển theo thời gian. Nhưng không phải ai cũng đạt được sự nhận thức toàn diện.
Tasha Eurich – một nhà nghiên cứu, tác giả sách bán chạy trên New York Times, chỉ ra rằng thực tế chỉ có khoảng 10-15% người có được sự tự nhận thức đầy đủ về bản thân. Bởi vậy, chúng ta cần cố gắng thực hành liên tục mỗi ngày để cải thiện khả năng tự nhận thức.
Avolio và Gardner (2005) trong một nghiên cứu của mình có chia sẻ: “Tự nhận thức không phải là một điểm đến, nó là một hành trình không ngừng nghỉ khi mà chúng ta luôn luôn tìm hiểu và khai phá những tài năng độc nhất vô nhị, những điểm mạnh, mục đích, giá trị cốt lõi, niềm tin của bản thân và những điều ta mong muốn.”
Thuyết tự nhận thức được phát triển bởi Duval và Wicklund vào năm 1972 dựa vào ý tưởng rằng bạn không phải là những suy nghĩ của bạn mà là thực thể quan sát những suy nghĩ của bạn. Khi bắt đầu giai đoạn này, sẽ có lúc chúng ta cảm thấy rất khó khăn vì nhận ra những điều mà bản thân không thích hoặc khó chấp nhận về chính mình. Đó là lúc chúng ta cần chấp nhận bản thân như vốn có và thay đổi để hoàn thiện hơn.
Nếu như sở hữu một tư duy mở, bạn sẽ dễ dàng tiếp tục dấn thân trên con đường kiến tạo cuộc đời bạn mong muốn thay vì sợ hãi và lùi bước. Dù cho con đường đó có thể đáng sợ và đơn độc đến như thế nào đi chăng nữa.
Tự nhận thức bao gồm tự nhận thức từ bên trong và từ bên ngoài. Cả hai đều đóng vai trò quan trọng như nhau trong hành trình tìm kiếm và phát triển bản thân. Nếu như sự tự nhận thức từ bên trong cho phép bạn hiểu rõ bản thân mình, thì tự nhận thức từ bên ngoài làm cho bạn hiểu rõ cách người khác nghĩ về bạn.
Từ đó, bạn có được cái nhìn khách quan về bản thân, không bị rơi vào cái bẫy quá tự tin vào năng lực của mình. Đồng thời, tự nhận thức bên ngoài cũng giúp bạn phát triển khả năng quan sát và thấu cảm với suy nghĩ của những người xung quanh.
Những người lãnh đạo thành công thường làm chủ được khả năng nhận thức về bản thân cũng như biết tiếp thu những phản hồi của những người khác về chính mình. Họ biết cách cân đối hai điều này để đạt được những mục đích trong cuộc sống.
Tại sao tự nhận thức lại đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống?
Tôi tin rằng mọi vấn đề đều bắt nguồn từ khả năng tự nhận thức. Có phải chúng ta vẫn luôn đi tìm câu trả lời cho câu hỏi làm thế nào để hạnh phúc và thành công trong công việc và cuộc sống. Thực ra đó là những câu hỏi chung chung. Bạn cần có những câu hỏi chi tiết hơn để tìm được câu trả lời tốt nhất cho chính mình.
Đối với bản thân bạn, hạnh phúc là gì? Nó trông như thế nào? Hạnh phúc của bạn có giống như của người hàng xóm, hay của cô bạn học cùng cấp 3? Bạn định nghĩa thế nào là thành công?
Liệu rằng với bạn thành công là phải có hàng chục tỷ đô la như Warren Buffett, hay sở hữu vài chục chiếc Ferrari, phần lớn thời gian trong năm du lịch khắp thế giới và ở những resort 5 sao đẳng cấp quốc tế? Hay chỉ đơn giản là được sống và làm những việc có ý nghĩa với xã hội, với một số tiền đủ dùng, một căn nhà đủ để ở, và kể cả không sở hữu bất kỳ phương tiện đắt tiền nào?
Sau khi định nghĩa xong những khái niệm mang tên mình, bạn mới bắt đầu hỏi làm thế nào để mình đạt được từng hạng mục trong khái niệm đó. Và đó là khởi nguồn sức mạnh của sự tự nhận thức.
Bất kỳ khi nào tìm kiếm câu trả lời cho mình, bạn cần phải suy nghĩ đủ sâu để hiểu rõ điều bản thân thực sự muốn. Hãy khai thác tất cả những thông tin mà bạn có, những cảm xúc của bạn, những giá trị bạn luôn trân trọng, những ước mơ và mong muốn của bạn để diễn đạt một cách rõ ràng, chi tiết nhất và chân thật nhất. Như thể bạn có thể sờ, nắm, chạm và cảm nhận được nó. Mỗi một người sẽ có một hoàn cảnh khác nhau và vẽ nên những bức tranh không giống nhau.
Bạn sẽ có những giá trị, những ước mơ, những khát vọng, những tiêu chuẩn riêng không hề giống bất kỳ một ai khác. Kể cả khi quyết định tìm kiếm những lời khuyên từ người khác, thì người cuối cùng phải đưa ra quyết định cũng là bạn.
Không ai chịu trách nhiệm cho những quyết định liên quan đến cuộc đời bạn. Chỉ có bạn chịu trách nhiệm với chính bản thân mình. Bởi vậy làm bạn với bản thân là sự kết nối quan trọng bạn không thể bỏ qua. Chỉ có hiểu được bản thân, bạn mới có thể đưa ra những quyết định phù hợp nhất với bạn và mang lại cho bạn niềm vui niềm hạnh phúc như bạn mong muốn.
Ngoài ra, tự nhận thức đóng vai trò quan trọng giúp chúng ta hiểu về bản thân mình và việc chúng ta có mối tương quan thế nào đến những người xung quanh và thế giới. Tự nhận thức không chỉ là hiểu rõ về những điểm mạnh và điểm yếu của chính mình mà còn là biết được người khác nhìn nhận và đánh giá bản thân mình như thế nào.
Nếu như bạn là một người có khả năng tự nhận thức tốt, có nghĩa là bạn có thể đánh giá bản thân mình một cách khách quan, kiểm soát cảm xúc của mình, thực hiện những hành động tương quan với giá trị của bạn, và hiểu một cách đúng đắn việc người khác nhìn nhận thế nào về bạn.
Tasha Eurich chia sẻ trên trang Harvard Business Review về sự tự nhận thức như sau: “Tự nhận thức dường như đã trở thành một từ ngữ thông dụng về quản trị gần đây – theo nghĩa tốt. Nghiên cứu chỉ ra rằng khi có khả năng nhìn rõ bản thân mình, chúng ta trở nên tự tin và sáng tạo hơn. Chúng ta đưa ra những quyết định sáng suốt hơn, xây dựng những mối quan hệ bền vững hơn, và giao tiếp một cách hiệu quả hơn.
Ngoài ra, cũng hiếm khi lừa dối, bịa đặt hay ăn cướp. Chúng ta trở thành những nhân viên giỏi hơn và có được nhiều thăng tiến trong sự nghiệp. Và chúng ta cũng là những nhà lãnh đạo thành công hơn với những nhân viên hài lòng hơn về công việc cùng chuyện kinh doanh mang lại nhiều lợi nhuận hơn.”
Caroline Forsey, cây viết của trang Hubspot cũng khẳng định tự nhận thức “giúp chúng ta trở thành một nhà lãnh đạo và một nhân viên làm việc hiệu quả hơn và hạnh phúc hơn, kết nối hài hòa cuộc sống hiện tại với những đam mê của bạn.”
Những lợi ích mà sự tự nhận thức đem lại cho chúng ta
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, khả năng tự nhận thức đem lại cho con người rất nhiều lợi ích trong công việc cũng như cuộc sống. Trong bài viết hạn hẹp của mình, tôi muốn đưa ra một vài lợi ích sau đây:
Phát triển kỹ năng (Skills Development): Cải thiện khả năng tự nhận thức giúp chúng ta biết được mình muốn gì, theo đó phát triển những bộ kỹ năng phù hợp với giá trị bản thân để có lợi thế hơn trong công việc và cuộc sống.
Làm việc hiệu quả (Productivity): Cải thiện khả năng tự nhận thức giúp bạn biết đâu là ưu tiên trong cuộc đời mình và tập trung vào nó, đồng thời loại bỏ được xao nhãng giúp cho làm việc hiệu quả năng suất hơn.
Hạnh phúc (Happiness): Cải thiện khả năng tự nhận thức, bạn xác định được những giá trị cốt lõi của mình, nhờ đó kết hợp hài hòa hệ giá trị đó với những quyết định trong cuộc sống khiến bạn thỏa mãn hơn và hạnh phúc hơn
Những mối quan hệ tốt đẹp (Better Relationship): Cải thiện khả năng tự nhận thức, bạn ý thức hơn về cách nhìn của người khác đối với bản thân, khắc phục những điểm chưa tốt trong mối quan hệ với người khác, nhờ vậy mối quan hệ sẽ trở nên bền chặt hơn
Khả năng thấu cảm (Empathy): Cải thiện khả năng tự nhận thức giúp bạn biết chấp nhận bản thân mình, nhờ đó mà dễ dàng cảm thông với người khác.
Khả năng lãnh đạo hiệu quả (Effective Leadership): Cải thiện khả năng tự nhận thức giúp bạn ý thức về chính mình đồng thời đón nhận những phản hồi từ người khác. Bạn sẽ trở thành nhà lãnh đạo được sự ủng hộ của nhiều người vì luôn đưa ra được những quyết định có lợi cho bản thân, nhân viên và tổ chức của mình.
Bạn có thể thấy rằng, sự tự nhận thức mang lại rất nhiều lợi ích trong mọi mặt của cuộc sống. Tuy nhiên, cũng cần phải nói rằng hành trình giác ngộ chắc chắn sẽ có nhiều gian nan. Không cần phải nói đâu xa, để viết nên bài viết này của mình, tôi cũng phải trải qua cả một chặng đường của tự nhận thức.
Tự nhận thức về những điều tôi muốn mang đến cho độc giả. Làm thế nào để chia sẻ những giá trị ý nghĩa nhất khiến bạn không thể không bắt tay vào hành động? Bản thân mình đã làm những gì trên hành trình tự vấn bản thân và lợi ích mà nó đã đem lại cho cuộc sống của tôi?
Bởi vậy, tôi hy vọng rằng bài viết của mình sẽ đem lại cho bạn những động lực nho nhỏ, đủ để bắt đầu những bước đi đầu tiên trên hành trình “tự nhận thức” vạn dặm, hướng tới một cuộc sống thành công và hạnh phúc bạn hằng ao ước.
Quỳnh Đỗ – The Introvert Writer Write to grow, then inspire!
Nếu như phải lựa chọn 5 giá trị cốt lõi của bản thân, tôi sẽ chọn: yêu thương, thấu cảm, tối giản, phát triển, trung thực. Điều đó có nghĩa là gì? Có nghĩa là nếu như phải lựa chọn giữa một công việc đầu tắt mặt tối không có thời gian dành cho gia đình, tôi sẽ chọn gia đình. Nếu như phải bắt buộc phải nói ra những suy nghĩ của mình, tôi sẽ chọn trung thực.
Khi cần phải lựa chọn giữa một ngôi nhà to rộng với một ngôi nhà vừa đủ cho cuộc sống gia đình mình, tôi sẽ chọn ngôi nhà thứ hai. Nếu như phải lựa chọn giữa tiếp tục một công việc không có khả năng phát triển và bước ra ngoài vùng an toàn để thay đổi bản thân, học nhiều điều bổ ích và có nhiều trải nghiệm sống, tôi sẽ chọn bước ra, dù có thể không dễ dàng hơn những lựa chọn ban đầu.
Vậy đã bao giờ bạn tự hỏi giá trị cốt lõi của bản thân là gì và đi tìm câu trả lời cho nó?
“Giá trị cốt lõi của bản thân” là gì?
Có thể nói rằng giá trị cốt lõi của bản thân là những thứ định nghĩa con người bạn, cho biết điều gì có ý nghĩa đối với bản thân bạn, định hướng cho những quyết định và hành động trong cuộc sống của bạn. Tôi nghĩ rằng giá trị là thứ giúp phân biệt bạn với những người khác. Bởi mỗi một người sẽ có cho mình những giá trị khác nhau.
Có người yêu thích việc phát triển bản thân, người khác lại ưu tiên cuộc sống ổn định về tài chính. Người thì ưu tiên sức khỏe, người lại quan trọng cống hiến hết mình. Dù là gì đi chăng nữa, giá trị cốt lõi của bản thân sẽ giúp bạn biết mình nên đầu tư thời gian, sức lực, tài nguyên vào đâu và như thế nào.
Một khi cuộc sống và công việc của bạn không phù hợp với hệ giá trị của bạn, bạn sẽ cảm thấy không thoải mái và hạnh phúc. Ví dụ như trường hợp của tôi. Khi tìm kiếm một việc làm, tôi chỉ để ý đến mô tả sơ qua về vị trí công việc và mức lương, hầu như tôi không bao giờ dám hỏi những điều tôi thực sự quan tâm như thời gian hay cách thức làm việc. Tôi sợ họ nghĩ rằng tôi là người không biết cống hiến cho công việc.
Tuy nhiên, tôi cũng rất muốn có có một công việc có thời gian linh hoạt khi còn phải nuôi con nhỏ, hay có thể toàn tâm toàn ý cho gia đình để lại công việc phía sau cánh cửa khi đã về nhà. Chính vì đi làm nhưng lúc nào cũng không hoàn toàn thoải mái về công việc, tôi luôn nhấp nhổm không yên. Tôi lại tìm kiếm cơ hội để chuyển sang một công việc khác mà tôi nghĩ là tốt hơn (nhưng lại không phù hợp hơn).
Do đó, khi biết được giá trị cốt lõi của bản thân, bạn sẽ có những quyết định đúng đắn phù hợp cho riêng mình. Nhờ vậy mà có một cuộc sống có ý nghĩa hơn. Khi tìm thấy hệ giá trị của mình, tôi đã bắt đầu hành trình dấn thân vào công việc viết lách tự do với nhiều niềm vui và ý nghĩa mà không tiền bạc hay bất kỳ điều gì có thể so sánh được.
Làm sao để biết giá trị cốt lõi nào đại diện cho bạn?
Rất nhiều người trong chúng ta lầm tưởng về những giá trị của mình. Họ tưởng rằng những giá trị họ mong muốn trong suy nghĩ chính là những giá trị đại diện cho bản thân mình. Hoàn toàn không phải.
Bạn sẽ tìm được những giá trị cốt lõi của bản thân thông qua hành trình khám phá chính mình. Nếu như có được một người tư vấn chuyên nghiệp hỗ trợ bạn trong quá trình khám phá này, có thể bạn sẽ nhanh chóng nhận ra hơn. Tuy nhiên, bạn vẫn có thể tự nhận ra miễn là bạn luôn chân thật, kiên trì và quyết đoán khi thực hiện những bước sau đây.
Bước 1: Nhìn lại bản thân
Khi muốn tìm ra những giá trị của bản thân, tôi đã thực sự ngồi xuống, nghĩ lại về tất cả sự việc trong quá khứ. Tôi nhớ lại những quyết định tôi đã đưa ra, sai lầm tôi từng mắc phải, hoặc thành công tôi có. Tôi ghi chép lại hoàn cảnh, nguyên nhân, lý do, hoặc tất cả những điều tôi nghĩ một cách ngắn gọn vào nhật ký.
Ví dụ, tôi từng nhận lời làm việc cho một công ty, nhưng sau một thời gian ngắn, tôi đã xin nghỉ việc. Vì công việc này đòi hỏi làm việc thường xuyên 12, 13 tiếng một ngày. Tôi sẵn sàng làm thêm giờ, nhưng với tần suất quá thường xuyên như vậy (6/7 ngày), tôi không đáp ứng được. Tôi nhận thấy mình không có thời gian cho bản thân, tái tạo năng lượng và học hỏi những điều mới, vì luôn mệt mỏi. Có lẽ, tôi là người quan tâm đến cân bằng cuộc sống, phát triển của bản thân? Chính những điều này đã ảnh hưởng đến quyết định nghỉ việc của tôi?
Tips: Câu hỏi gợi ý
Bạn có thể sử dụng những câu hỏi dưới đây để định hướng cho quá trình của mình:
Nếu không phải lo lắng gì về tiền bạc hay những vấn đề khó khăn bạn gặp phải trong thực tế, bạn sẽ làm gì?
Khi bạn đọc tin tức hay các mẩu chuyện, thể loại nào thường có tác động tích cực lên bạn?
Bạn tự hào nhất về điều gì?
Khoảnh khắc nào khiến bạn hạnh phúc nhất?
Thành công/Thất bại lớn nhất của bạn?
Khi nào bạn sợ hãi nhất?
Điều gì làm bạn xấu hổ?
Với bạn điều gì là quan trọng nhất?
Khi hỏi mình những câu hỏi này, hãy nhớ rõ về hoàn cảnh xảy ra sự việc, bạn đã làm gì, quyết định như thế nào, kết quả là gì và bạn đã học được điều gì. Từ đó bạn sẽ có một cái nhìn bao quát hơn về chính bản thân mình.
Bước 2: Tìm câu trả lời từ những người bạn thân nhất
Gần đây, tôi gửi email cho một vài người bạn thân cũ. Chúng tôi chia sẻ về cuộc sống, công việc, và những chuyện riêng tư. Tôi cũng hỏi các bạn suy nghĩ, cảm nhận thế nào về con người tôi. Hầu như ai cũng nhận xét tôi là người thật thà, tình cảm và biết quan tâm đến người khác. Vậy có thể nào tình yêu, sự thành thật, hay biết quan tâm là những giá trị bản thân của tôi?
Bạn cũng có thể hỏi ý kiến những người xung quanh mình xem họ nghĩ gì về mình. Có thể bạn sẽ nhận được câu trả lời bất ngờ từ họ. Hãy để dành những câu trả lời này như một sự tham khảo để tiếp tục chọn ra cho mình những giá trị phù hợp nhất với bản thân bạn. Bạn nên xem xét kỹ lưỡng tránh để những ý kiến của người khác tác động quá lớn đến phán đoán của bạn.
Bước 3: Tham khảo danh sách giá trị và chọn ra giá trị phù hợp nhất
Tôi tập hợp một danh sách gồm gần năm trăm giá trị cốt lõi. Bạn có thể sử dụng danh sách này kết hợp với những phân tích, kết luận có được từ hai bước trên để lựa chọn ra cho mình 20 giá trị phù hợp nhất.
Sau đó, hãy rút ngắn xuống còn 10 giá trị.
Xem lại một lần nữa, và rút ngắn xuống còn 5 giá trị.
Cuối cùng, hãy xếp nó theo thứ tự ưu tiên của bản thân.
Như đã nói ở trên, dưới đây là danh sách gồm 5 giá trị cốt lõi của bản thân tôi trong năm nay:
Phát triển
Tôi quan tâm đến việc phát triển bản thân, học hỏi điều mới mẻ và áp dụng chúng vào cuộc sống mỗi ngày. Tôi hiểu rằng nếu không thể tạo ra thay đổi tích cực lên bản thân, không đơn giản là bạn đang đứng yên tại chỗ, mà thực chất là đang tụt lại phía sau.
Trung thực
Tôi luôn chọn trung thực làm một trong những tính cách của mình. Tôi tin điều này sẽ giúp tôi có được những mối quan hệ tốt đẹp trong cuộc sống.
Yêu thương
Mỗi khi quyết định làm việc gì, tôi luôn luôn nghĩ đến gia đình đầu tiên. Tôi cân nhắc lợi ích và khó khăn có thể mang lại cho các thành viên trong gia đình trước khi đưa ra những quyết định của bản thân mình. Ngoài ra, tôi cũng dành thời gian cho những người bạn bè có ảnh hưởng tích cực đến cuộc sống của tôi. Trao đi yêu thương cũng là cách giúp tôi cảm thấy hạnh phúc hơn trong cuộc sống.
Tối giản
Tôi yêu sự tối giản. Với tôi, tối giản là tập trung vào những điều quan trọng, hay giá trị cốt lõi của bản thân, lược bỏ những điều làm cho bạn không hạnh phúc. Tối giản là một trong những nguyên tắc giúp tôi đưa ra những lựa chọn cho cuộc sống của mình.
Tôi từng là một người hay cáu gắt, không biết lắng nghe, chỉ quan tâm đến những gì mình nói. Đến khi có con, tôi bắt đầu học cách lắng nghe và thấu hiểu con cũng như tất cả mọi người trong cuộc sống.
Những giá trị của bạn có thể sẽ thay đổi theo thời gian. Từng giai đoạn của cuộc đời bạn sẽ có những ưu tiên riêng cho mình, nên sẽ có những giá trị cốt lõi khác nhau với vị trí thứ tự ưu tiên không giống nhau. Vì vậy, nhìn lại và cập nhật những giá trị của mình sau một khoảng thời gian là một điều cần làm. Hãy coi như đây là khoảng thời gian “me time” để bạn tận hưởng hành trình phản tư thú vị của bản thân mình.
Tìm ra giá trị cốt lõi của bản thân giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về chính mình. Từ đó, có được định hướng tốt hơn trong tương lai. Có lẽ, bạn cũng sẽ trở nên tự tin hơn với những gì sắp đến. Hy vọng rằng, bài viết này có thể giúp các bạn (dù chỉ một phần trăm thôi) tìm ra những giá trị riêng cho mình để kiến tạo cuộc sống hạnh phúc và tràn đầy ý nghĩa của riêng mình.
Khi nghe tựa đề cuốn sách mới của chú Đặng Hoàng Giang, tôi đã không chần chừ đặt ngay cho mình một cuốn. Vì trước đó, tôi đã cực kỳ ấn tượng với những “Thiện, Ác, Smartphone”, “Bức xúc không làm ta vô can” hay “Điểm cuối của cuộc đời”.
Chú Đặng Hoàng Giang luôn mang đến cho tôi những cái nhìn mới, đi ngược với số đông. Chú luôn tiếp cận vấn đề từ cả hai phía, chứ không chỉ một chiều. Bằng lòng trắc ẩn, thấu cảm và sự kiên trì, “sau khi ngồi với nhau từ mùa xuân năm nay đến mùa hè năm sau”, chú đã viết nên một cuốn sách mang lại nhiều cảm xúc cho bất cứ ai đã từng là người trẻ và đang trải qua tuổi trẻ.
Đọc cuốn sách, ai cũng sẽ có cho mình một sự chiêm nghiệm về cuộc sống, về những mối quan hệ gia đình. Đặc biệt, cuốn sách có thể giúp mỗi người chúng ta bắt đầu đặt những bước chân đầu tiên trên hành trình chữa lành tâm hồn mình.
Lần đầu tiên tôi biết đến “cha mẹ độc hại”
Hiếm có cuốn sách nào mà tôi đọc một mạch không ngừng nghỉ cho đến trang cuối cùng như vậy. Nhân vật nào cũng làm tôi xúc động, rơi nước mắt. Tôi hoàn toàn đồng cảm với mọi suy nghĩ hành động của các nhân vật trong cuốn sách. Tôi cảm thấy như đang hòa mình vào với cuộc đời của nhân vật. Không phán xét. Không chỉ trích. Chỉ cảm thông.
Cuốn sách có những câu chuyện về người trẻ, và cả những người làm bố làm mẹ – những người đã từng bị tổn thương trong quá khứ. Ai cũng có trong mình những nỗi đau. Có lẽ, bởi những nỗi đau đó chưa được chữa lành, mà họ vô tình gây nên nỗi đau vô hình lên thế hệ tiếp theo. Cha mẹ độc hại – tôi nghĩ không chỉ nói về những người cha người mẹ bạo hành con cái về thể xác, mà là những vị phụ huynh hành hạ con cái mình bằng vỏ bọc yêu thương.
Ai cũng nói rằng sẽ mong những điều tốt đẹp nhất cho con. Ai cũng nói sẽ làm tất cả vì con. Nhưng con cái đôi khi chỉ cần những điều đơn giản thôi, là thời gian, là tình yêu thương và sự thấu cảm. “Buồn cái gì? Mày thì có cái gì mà buồn? Sao không buồn thay cho bố mẹ mày phải kiếm tiền ý”. Đôi khi, cha mẹ bận bịu với nỗi lo cơm áo gạo tiền mà quên mất đi những điều đó.
Cơm áo gạo tiền cũng quan trọng, nhưng có những thứ không cần mua bằng tiền cũng làm cho những đứa trẻ hạnh phúc hơn bất kỳ điều gì, đó là sự quan tâm và thấu hiểu của cha mẹ. Họ quên mất tại sao họ lại sinh ra những đứa trẻ? Hay họ sinh ra những đứa trẻ không phải là để làm cho chúng được hạnh phúc mà chỉ để phục vụ nhu cầu thờ phụng và chăm sóc khi về già?
Câu chuyện đưa tôi về với “thế giới hậu tuổi thơ” của mình
Câu chuyện ở M.H trong phần ba “Trong ngục tù của tình yêu” là câu chuyện mang lại cho tôi nhiều cảm xúc nhất. M.H làm thông dịch viên cho các quan chức của một cơ quan nhà nước – công việc khiến bố mẹ tự hào vì cho nó là “danh giá”. Tuy nhiên, thứ làm cô đam mê lại là âm nhạc.
Hàng ngày, cô phải trang điểm rồi khoác lên mình bộ váy và áo vest công sở mà cô vốn dị ứng. Với cô, “thành tích là thứ duy nhất có thể dùng để khiến bố mẹ yêu thương”. Cô thương bố mẹ, “một tình thương đầy sợ hãi, tuyệt vọng và bế tắc”. Cô cũng biết bố mẹ cô thương cô với “một tình thương đầy kỳ vọng, một tình thương làm đau hơn là nuôi dưỡng nhau”.
Tôi cảm thấy một phần của mình trong đó. Tôi luôn sống trong sự kỳ vọng của mẹ. Mẹ tôi luôn mong muốn tôi đi du học và vào làm việc tại Hội sở chính của một trong bốn ngân hàng thương mại lớn nhất. Vì mẹ tôi cũng làm việc trong ngành này, mẹ nghĩ rằng tôi sẽ có một tương lai tốt với nguồn thu nhập ổn định nếu thành công.
Dù mẹ tôi không phải kiểu người hay đi khoe khoang khắp nơi, nhưng khi gặp gỡ mọi người và được hỏi thăm về con cái, mẹ muốn được tự hào khi kể về thành tích, vị trí hay nơi làm việc của tôi. Tôi đã không làm theo ý mẹ. Hay đúng hơn là tôi không đủ khả năng đáp ứng được nguyện vọng của mẹ.
Tôi làm ngược lại với tất cả những gì mẹ mong muốn. Theo như mẹ nói, tôi đã làm mẹ thất vọng vì đã nuôi tôi ăn học tốn bao nhiêu tiền của, để rồi cuối cùng tôi lại lấy chồng, sinh con và nghỉ việc ở nhà trông con.
Tôi không biết mình đã làm gì sai. Mọi người đều nói rằng, tôi phải hiểu cho mẹ. Những mong muốn của mẹ là hết sức bình thường. Một người tốt nghiệp đại học và có nền tảng tốt như tôi lại ở nhà chăm sóc em bé. Mà công việc của mẹ thì gặp rất nhiều người, nên nếu họ hỏi, mẹ không biết phải trả lời sao. Mẹ thất vọng và buồn là chuyện thường. Tôi có thể hiểu cảm giác của mẹ. Nhưng tôi không hiểu mình đã làm gì sai?
Tôi không trộm cắp, không đua đòi, không làm việc gì xấu gây tổn hại đến mọi người. Chỉ đơn giản là tôi cho phép mình nghỉ một khoảng thời gian để chăm sóc hai em bé. Vì tôi tin, với con trẻ, điều tuyệt vời nhất là có bố mẹ ở bên, cảm nhận tình yêu thương và sự quan tâm của bố mẹ hàng ngày. Nhưng mẹ sẽ không bao giờ hiểu điều đó.
Có khoảng thời gian tôi cũng có mâu thuẫn dù muốn sống cuộc đời của mình nhưng vẫn muốn bố mẹ yên tâm như cô bạn Minh Khuê. Vậy nên tôi cũng định đầu hàng, làm theo những điều mẹ muốn. Tuy nhiên, nếu như cứ tiếp tục đáp ứng những nhu cầu của mẹ, vậy còn những nhu cầu của tôi? Liệu tôi có còn là chính tôi, khi sống cuộc đời của mẹ?
Chú Giang đã viết:”Khi đứa trẻ thực hiện được mong muốn của họ, họ cảm thấy cái tôi của mình được vuốt ve, bản thể của mình lành lặn, cuộc sống của mình đầy đủ có ý nghĩa. Khi đứa trẻ không đáp ứng được hoặc không muốn đáp ứng nhu cầu của họ, họ sẽ đau đớn sợ hãi hay giận dữ như một trẻ sơ sinh bị bỏ rơi.
Để chống lại cảm giác suy sụp tan vỡ, thất bại, họ đánh trả bằng cách cáo buộc đứa con là kém cỏi, vô dụng (khi nó không có khả năng thực hiện mong muốn của họ), hay ích kỷ, không biết nghĩ, không biết thương bố mẹ (khi nó khước từ).”
Tôi nghĩ mình may mắn khi khước từ mong muốn của mẹ, để sống cuộc sống cho riêng mình. Tuy nhiên, tôi vẫn tổn thương vì mối quan hệ không lành lặn với mẹ. Tôi vẫn loay hoay trên hành trình chữa lành, cho những tổn thương của tôi và cả của mẹ. Tôi hy vọng ngày nào đó, tôi sẽ tìm thấy ánh sáng phía cuối con đường mờ mịt tôi đang đi.
Chữa lành bằng trắc ẩn và thấu cảm
Compassion (n.): A feeling of deep sorrow for another who is stricken by misfortune, accompanied by a strong desire to alleviate the suffering.
Empathy (n.): The ability to step into the shoes of another person, aiming to understand their feeling and perspectives, and to use that understanding to guide our actions.
Anonymous
Với chú Đặng Hoàng Giang, trắc ẩn là “sự thương cảm hướng vào trong, coi bản thân là một thực thể để mình chăm sóc và quan tâm, đặc biệt trong lúc mình khổ đau nhất”. Thấu cảm giúp chúng ta đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu họ, đồng thời buông bỏ oán giận và cay đắng đối với những người đã gây ra đau khổ cho mình, đem lại cho mình cảm giác tự do, giải phóng và thoải mái về tinh thần.
Có thể nói rằng, trắc ẩn và thấu cảm cực kỳ cần thiết cho cuộc sống. Không phải ngẫu nhiên, năng lực thấu cảm, kỹ năng về trí tuệ cảm xúc lại được xếp vào những kỹ năng cần thiết phải có cho công dân thế kỷ mới. Khả năng lắng nghe và thấu hiểu nỗi đau của người khác giúp kết nối mọi người lại với nhau, tạo ra những mối quan hệ tốt đẹp hơn trong cuộc sống.
“Tìm mình trong thế giới hậu tuổi thơ” là món quà tinh thần ý nghĩa cho tất cả mọi người. Ai cũng nên đọc cuốn sách này một lần trong đời, để thấy mình, thấy người, hiểu mình và hiểu người hơn. Từ đó có thể tự chữa lành cho chính mình.
